పుశ్కరాంశ -శుభాంశ -వర్గోత్తమాంశ

 శ్రీ ముహూర్త చింతామణి గ్రంథం ప్రకారం ముహూర్త లగ్నాలకు అవసరమైన పుష్కరాంశ, శుభాంశ, మరియు వర్గోత్తమాంశ వివరాలు ఈ క్రింది విధంగా ఉన్నాయి:

 1. వర్గోత్తమాంశ (Vargottama Amsha):

ఒక గ్రహం లేదా లగ్నం రాశి చక్రంలోనూ మరియు నవాంశ చక్రంలోనూ ఒకే రాశిలో ఉంటే దానిని 'వర్గోత్తమాంశ' అంటారు. [cite_start]ఇది ముహూర్త బలంలో అత్యంత శ్రేష్టమైనది[cite: 2].

చర రాశులు (మేషం, కర్కాటకం, తుల, మకరం): మొదటి నవాంశ (0° నుండి 3° 20' వరకు) వర్గోత్తమం అవుతుంది[cite: 2].

స్థిర రాశులు (వృషభం, సింహం, వృశ్చికం, కుంభం): ఐదవ నవాంశ (13° 20' నుండి 16° 40' వరకు) వర్గోత్తమం అవుతుంది[cite: 2].

ద్విస్వభావ రాశులు (మిథునం, కన్య, ధనుస్సు, మీనం): తొమ్మిదవ నవాంశ (26° 40' నుండి 30° వరకు) వర్గోత్తమం అవుతుంది[cite: 2].

2. పుష్కరాంశ (Pushkara Amsha):

ముహూర్త నిర్ణయంలో పుష్కరాంశలకు విశేష ప్రాధాన్యత ఉంది. [cite_start]ప్రతి రాశిలోనూ కొన్ని నిర్దిష్టమైన నవాంశలు పుష్కరాంశలుగా పరిగణించబడతాయి[cite: 2].

మేష, సింహ, ధనుస్సు రాశులు (అగ్ని తత్వ రాశులు):  7వ మరియు 9వ నవాంశలు (అనగా 20° నుండి 23° 20' వరకు మరియు 26° 40' నుండి 30° వరకు) పుష్కరాంశలు[cite: 2].

[cite_start]**వృషభ, కన్య, మకర రాశులు (భూ తత్వ రాశులు): 3వ మరియు 5వ నవాంశలు (అనగా 6° 40' నుండి 10° వరకు మరియు 13° 20' నుండి 16° 40' వరకు) పుష్కరాంశలు[cite: 2].

మిథున, తుల, కుంభ రాశులు (వాయు తత్వ రాశులు):  6వ మరియు 8వ నవాంశలు (అనగా 16° 40' నుండి 20° వరకు మరియు 23° 20' నుండి 26° 40' వరకు) పుష్కరాంశలు[cite: 2].

కర్కాటక, వృశ్చిక, మీన రాశులు (జల తత్వ రాశులు): 1వ మరియు 3వ నవాంశలు (అనగా 0° నుండి 3° 20' వరకు మరియు 6° 40' నుండి 10° వరకు) పుష్కరాంశలు[cite: 2].

 రెండు పుష్కరాంశలలో ఏది  

పైన ఒక్కో లగ్నానికి రెడుసమయాలు పుష్కరాంశలు గా చూపించారు. రెండు పుష్కరాంశలలో శుభ గ్రహాల నవాంశలను (ముఖ్యంగా వర్గోత్తమ నవాంశలను) ఎంచుకోవడమే సరైన పద్ధతి. ముహూర్త లగ్న రాశినుండి 6, 8, 12 రాశులలో వచ్చే నవాంశలను వదిలివేయడం మంచిది.

3. శుభాంశ (Shubha Amsha):

లగ్నం లేదా గ్రహం శుభ గ్రహాల (గురు, శుక్ర, బుధ, పూర్ణ చంద్ర) నవాంశలో ఉండటాన్ని శుభాంశ అంటారు. [cite_start]ముహూర్త సమయాల్లో లగ్న నవాంశాధిపతి శుభ గ్రహమై ఉండటం లేదా ఆ నవాంశ శుభ గ్రహానికి చెందడం శుభప్రదం.

ముహూర్త చింతామణి ప్రకారం, ఏ ముహూర్తానికైనా లగ్న శుద్ధి, నవాంశ శుద్ధి ప్రధానం. పైన పేర్కొన్న అంశాల్లో లగ్నం ఉండటం వల్ల ముహూర్త బలం పెరుగుతుంది. 

కాలామృతము ప్రకారం, లగ్నం పుష్కరాంశలో ఉండి, దానికి శుభ గ్రహాల దృష్టి (Aspect) ఉంటే, ఆ ముహూర్తంలోని ఇతర చిన్న దోషాలన్నీ తొలగిపోతాయి.